Mezun olarak YKS'ye yeniden hazırlanmak: ilk aydan sınava düzen
· 6 dk okuma · 3 kaynak
Özet
Mezun olarak yeniden hazırlanmak, okulun kurduğu düzeni kendinin kurması demek: sabit bir kalkış saati, haftalık plan ve düzenli insan teması. İlk ayı önceki sınavı ve denemelerini sakin bir gözle okuyup eksik listesi çıkarmaya ayır. Bir önceki yılın YKS puanıyla bir programa yerleştiysen OBP katsayının 0,12'den 0,06'ya indiğini hesabına kat.
YKS'ye yeniden hazırlanmaya karar verdiysen elinde ilk kez girenlerde olmayan bir şey var: sınavı yaşadın. Sürenin nasıl aktığını, hangi testte zorlandığını, sınav günü seni neyin yorduğunu biliyorsun. Bu yazıda bu deneyimi bir plana nasıl çevireceğini, okul olmadan günlük düzeni nasıl kuracağını, yalnız çalışmanın risklerini ve mezunları ilgilendiren OBP kuralını anlatıyoruz.
Not
Henüz karar aşamasındaysan acele etmene gerek yok. Sonuçların açıklandığı günlerde karar vermek zor olabilir; tercih dönemindeki seçeneklerine bakmadan yeniden hazırlanmaya karar vermek zorunda değilsin. Tercih ve yerleştirme tarafı nostercih.com (yeni sekmede açılır) adresinde.
İlk ay: önce değerlendir, sonra planla
İlk ayı hemen yoğun bir programla değil, durumunu okumakla geçirmek sonraki ayların planını sağlamlaştırır. Bu ayda yapılacaklar:
- Önceki sınavın ve son denemelerinin netlerini ders ders bir tabloya dök. Tek bir sonuca değil, birkaç denemenin ortak eğilimine bak.
- Yanlışlarını nedenine göre ayır: bilgi eksiği, dikkat hatası, süre yetmedi, kaygı. Her biri farklı bir çözüm ister.
- Puan türünü ve hedefini gözden geçir. Hedef değiştiyse çalışacağın AYT testleri de değişebilir; puan türlerinin hangi testlerden oluştuğu YKS sayfasında.
- Kaynaklarını sadeleştir. Yarım kalan bütün kitaplara dönmek yerine her ders için bir konu kaynağı ve bir soru kaynağı seç.
- İlk iki haftayı düzen denemesi olarak gör: günlük ritmi kur, planı küçük tut, tutturdukça büyüt.
Bu değerlendirmenin ayrıntılı yöntemini deneme analizi rehberinde, yanlışları kalıcı bir listeye çevirmeyi yanlış defteri rehberinde bulabilirsin. Geçen yıl en çok zorlandığın konular bu yılın ilk önceliği olur; zaten iyi olduğun konuları baştan çalışmak yerine onları haftalık tekrarla canlı tutmak yeterli.
Okul zili yoksa düzeni sen kur
Okul, farkında olmadan günün iskeletini kurar: kalkış saati, ders blokları, aralar ve bitiş. Mezun olarak bu iskeleti kendin kurarsın. İlk adım sabit bir kalkış saati. ABD Ulusal Kalp, Akciğer ve Kan Enstitüsü (NHLBI), her gün aynı saatte yatıp kalkmayı ve hafta içiyle hafta sonu arasındaki farkı yaklaşık bir saatle sınırlamayı öneriyor; hafta sonu geç yatıp geç kalkmak vücut saatinin uyku-uyanıklık ritmini bozabiliyor.
| Saat | Ne yapılır |
|---|---|
| 07.30 | Kalkış, kahvaltı, kısa bir yürüyüş |
| 09.00-12.00 | İki çalışma bloğu, arada 10-15 dakika mola; en çok zorlandığın ders |
| 12.00-13.30 | Öğle yemeği ve ekrandan uzak bir ara |
| 13.30-16.30 | İki blok: soru çözümü ve yanlış analizi |
| 16.30-19.30 | Spor, dışarı çıkmak, biriyle görüşmek |
| 19.30-20.30 | Hafif tekrar: günün notları, kısa bir test |
| 20.30 sonrası | Çalışma yok; uykuya hazırlık |
Bu gün yaklaşık 6-7 saat çalışma eder. Haftada bir gün tamamen dinlenmeyi plana yaz; ilk haftalarda bu düzenin daha kısa bir sürümüyle başlamak da iyi bir yol.
Sabah bloğunu en çok zorlandığın derse ayırmanın bir gerekçesi de sınav saati: son kılavuzda TYT'nin başlama saati 10.15. Haftalık denemeni de bu saatte başlatırsan sınav günü o saatte odaklanmaya alışık olursun. Akşamları belli bir saatten sonra çalışmamak ise kimsenin sana "bugünlük yeter" demediği bir yılda kendi sınırını koymak demek.
Yalnız çalışmanın riskleri
Evde ya da kütüphanede tek başına çalışmanın özgürlüğü kadar riskleri de var. Bunlardan bazıları şunlar:
- Günlerin birbirine karışması: plan olmadan haftalar hızla geçer ve ne yaptığını göremezsin.
- Ölçüsüz çalışma: gece geç saatlere kadar oturup ertesi günü yorgun geçirmek.
- Kopukluk: arkadaşların üniversiteye ya da işe başlamışken kendini dışarıda hissetmek.
- Sosyal medyada kıyas: başkalarının paylaştığı netler ve programlar, kendi planından şüphe etmene yol açabilir.
Bu risklerin önemli bir kısmının çaresi ilerlemeni görünür kılmak. Hedef takibi üzerine 138 deneyi birleştiren bir meta-analiz (Harkin ve arkadaşları), ilerlemeyi düzenli izlemenin hedefe ulaşmayı desteklediğini buldu. Etki, ilerleme yazılı olarak kaydedildiğinde ve sonuç başkasına bildirildiğinde daha büyüktü. Mezun hazırlığına çevirince: her hafta sonunda ne yaptığını kısa bir notla yaz ve bu notu güvendiğin biriyle paylaş.
İpucu
Netleri değil süreci kaydet: "bu hafta 2 deneme çözdüm, ikisinin yanlışlarını işledim, türev konusunu bitirdim" gibi. Netler haftadan haftaya dalgalanır, süreç ise birikir ve emeğini görmeni sağlar. Kendini kıyaslayacaksan başkalarıyla değil, kendi önceki haftalarınla kıyasla.
Sosyal destek: yalnız hazırlanmak zorunda değilsin
Mezun hazırlığında insan teması kendiliğinden gelmez, onu da plana yazman gerekir. Haftada birkaç kez biriyle yüz yüze görüşmek, kütüphanede ya da bir çalışma arkadaşıyla aynı masada çalışmak, ailenle haftalık planını konuşmak bu yılı taşımanı kolaylaştırır. Ailenden ne istediğini açıkça söylemek de yardım etmek isteyenlerin işini kolaylaştırır: her denemeden sonra sonucun sorulmaması, sessiz çalışma saatleri ya da yalnızca dinlenmeleri gibi.
Not
Uzun süre kendini kötü hissediyorsan bunu tek başına taşımak zorunda değilsin. Önce güvendiğin bir yetişkinle ya da arkadaşınla konuş. Rehberlik ve Araştırma Merkezi (RAM), MEB'in ücretsiz psikolojik danışma hizmeti; 18 yaşından küçüksen randevuyu velin alır, 18 ve üstüysen kendin alırsın. ALO 183 Sosyal Destek Hattı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın 7/24 açık ve ücretsiz hattı; şiddet, istismar ve ihmal bildirimi alır. Kaygıyla ilgili daha fazlası sınav kaygısı rehberinde.
Not
Acil durumda: kendine zarar verme düşüncen varsa ya da kendini güvende hissetmiyorsan şimdi 112'yi ara.
OBP kuralı: kime uygulanır?
Mezunları en çok ilgilendiren kural OBP katsayısı. Yerleştirme puanı, sınav puanına ortaöğretim başarı puanının (OBP) 0,12 katı eklenerek bulunur; OBP diploma notunun 5 katıdır. Bir önceki yılın YKS puanıyla bir programa yerleşen adayın OBP katsayıları yarıya iner. Bu kural, adayın o programa kayıt yaptırıp yaptırmamasına bakmaz.
| Durumun | OBP katsayısı | OBP 400 ise katkı |
|---|---|---|
| Bir önceki yılın YKS puanıyla bir programa yerleşmedin | 0,12 | 48 |
| Bir önceki yılın YKS puanıyla bir programa yerleştin (kayıt yaptırsan da yaptırmasan da) | 0,06 | 24 |
Mesleğe yönelik program uygulayan okul mezunlarının bazı programlarda aldığı OBP × 0,06 ek puan da aynı durumda yarıya iner. Kaynak: son YKS kılavuzu, bölüm 4.
Kurala girip girmediğin, bir önceki yılın YKS puanıyla yapılan yerleştirmenin sonucuna göre belli olur. Katsayı farkı OBP'si 400 olan bir aday için 24 puan eder; bunu hedef puanını belirlerken hesaba kat. Hesabın ayrıntısı ve kendi durumun için nostercih.com'daki OBP rehberine (yeni sekmede açılır), hedef puanını nete çevirmek için Net Sihirbazı (yeni sekmede açılır) aracına bakabilirsin.
Özetle: ilk ayı değerlendirmeye ayır, okulun yerini tutacak bir gün düzeni kur, ilerlemeni yazılı tut ve biriyle paylaş, insan temasını plana yaz ve OBP kuralının sana uygulanıp uygulanmadığını baştan netleştir. Haftalık planı kurmak için YKS çalışma programı rehberi, uyku ve mola düzeni için uyku ve mola rehberi işine yarar.
Sık sorulan sorular
Mezun olarak YKS'ye girersem OBP düşer mi?
Bir önceki yılın YKS puanıyla bir programa yerleştiysen düşer: OBP katsayın 0,12'den 0,06'ya iner ve o programa kayıt yaptırmış olman ya da olmaman bunu değiştirmez. Bir önceki yılın puanıyla bir programa yerleşmediysen katsayı 0,12 olarak kalır.
Mezun olarak günde kaç saat ders çalışılır?
Okul olmadığı için günde 6-7 saatlik bir düzen kurulabilir, ama ilk haftalarda daha kısa başlayıp sürdürebildikçe artırmak daha sağlam bir yol. Haftada bir tam dinlenme gününü ve akşamları çalışmasız saatleri plana yazmak da düzenin parçası.
Mezun hazırlığına ne zaman başlanır?
Karar için tercih sürecinin bitmesini beklemek seçeneklerini görmeni sağlar. Karar verdikten sonraki ilk ayı yoğun programla değil değerlendirmeyle geçirmek, yani netlerini ve yanlış nedenlerini çıkarıp kaynaklarını sadeleştirmek, sonraki ayları kolaylaştırır.
Mezun olarak evde mi, kursta mı hazırlanmak daha iyi?
Tek bir doğru yok. Kendi düzenini kurmakta zorlanıyorsan ya da insan temasına ihtiyacın yüksekse kurs, kütüphane ya da bir çalışma arkadaşı yapı sağlar. Evde çalışacaksan sabit kalkış saati, belli çalışma blokları ve haftalık ilerleme notu aynı yapıyı kurmanın yolu.