KPSS sözlüğü

KPSS (Kamu Personel Seçme Sınavı), kamu kurumlarına ilk defa atanacak adayların girdiği, ÖSYM tarafından uygulanan merkezi sınavdır. Lisans, ön lisans ve ortaöğretim düzeylerinde yapılır; sonuçları iki yıl geçerlidir.

ÖSYM (Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi), KPSS dahil merkezi sınavları hazırlayan, uygulayan ve sonuçlarını açıklayan kamu kurumudur. Sınav takvimi, kılavuzlar ve sonuçlar osym.gov.tr üzerinden duyurulur.

Net, bir testteki doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının dörtte birinin çıkarılmasıyla bulunan ham puandır. Boş bırakılan sorular neti etkilemez; bir testte en az 1 net yapmayan adaya o test için standart puan hesaplanmaz.

Genel Yetenek, KPSS'nin 60 soruluk sözel ve sayısal beceri testidir: 30 Türkçe ve 30 Matematik sorusundan oluşur. Tüm düzeylerde aynı yapıdadır.

Genel Kültür, KPSS'nin 60 soruluk bilgi testidir: 27 Tarih, 18 Coğrafya, 9 Vatandaşlık ve 6 Güncel Bilgiler sorusundan oluşur.

Standart puan, bir testteki netin sınava giren tüm adayların ortalaması ve standart sapması kullanılarak ortalaması 50, standart sapması 10 olan ölçeğe dönüştürülmüş hâlidir. Aynı net, sınav zor geçtiyse daha yüksek standart puana çevrilir.

Ağırlıklı standart puan, puan türünün ağırlıklarıyla (örneğin P3 için GY yüzde 50, GK yüzde 50) test standart puanlarının birleştirilmesiyle elde edilen ara değerdir; KPSS puanı bu değerden hesaplanır.

Puan türü, hangi testlerin hangi oranda toplanacağını belirleyen koddur (P1, P2, P3, P4-P48, P93, P94). Merkezi yerleştirmede lisans P3, ön lisans P93, ortaöğretim P94 kullanılır.

P3, lisans mezunlarının B grubu kadro merkezi yerleştirmesinde kullanılan KPSS puanıdır; Genel Yetenek ve Genel Kültür standart puanlarının yüzde 50-50 ağırlıklı bileşiminden hesaplanır.

P93, ön lisans mezunlarının merkezi yerleştirme ve kurum alımlarında kullanılan tek KPSS puan türüdür; GY ve GK yüzde 50-50 ağırlıklıdır.

P94, ortaöğretim (lise) mezunlarının merkezi yerleştirme ve kurum alımlarında kullanılan tek KPSS puan türüdür; GY ve GK yüzde 50-50 ağırlıklıdır.

A grubu kadrolar, müfettiş yardımcılığı, uzman yardımcılığı ve denetmen yardımcılığı gibi kurumların kendi giriş sınavıyla aldığı kariyer meslek kadrolarıdır; KPSS bu sınavlara çağrı için eleme puanı olarak kullanılır.

B grubu kadrolar, memur, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, tekniker, hemşire gibi ÖSYM merkezi yerleştirmesiyle doldurulan kadrolardır; yerleştirme P3, P93 veya P94 puanıyla yapılır.

Alan bilgisi oturumları, lisans adaylarının isteğe bağlı girdiği 40 soruluk dokuz testtir: Hukuk, İktisat, İşletme, Maliye, Muhasebe, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri, İstatistik, Kamu Yönetimi, Uluslararası İlişkiler. A grubu puanları bu testlerle hesaplanır.

Merkezi yerleştirme, ÖSYM'nin KPSS puanı ve adayların tercihlerine göre B grubu kadrolara yaptığı atama işlemidir; tercih dönemleri yılda genellikle iki kez (Aralık ve Haziran-Temmuz civarı) açılır.

Tercih kılavuzu, ÖSYM'nin her yerleştirme dönemi için yayımladığı, kadroları, nitelik kodlarını ve başvuru kurallarını içeren belgedir (örneğin KPSS-2026/2).

Nitelik kodu, tercih kılavuzunda her kadronun yanında yer alan ve adayda aranan öğrenim, bölüm, sertifika gibi şartları gösteren sayısal koddur; koşulu taşımayan adayın tercihi geçersiz sayılır.

Taban puan, bir kadroya son yerleşen adayın KPSS puanıdır; kontenjan ve tercih eden aday sayısına göre her dönem değişir, önceden bilinemez.

Geçerlilik süresi, KPSS sonuçlarının açıklandığı tarihten itibaren iki yıldır; süre içinde yeni sınav yapılmazsa puan bir sonraki sınavın sonucuna kadar geçerli kalır.

DHBT (Din Hizmetleri Alan Bilgisi Testi), Diyanet İşleri Başkanlığı kadroları için KPSS ile birlikte uygulanan testtir; P122, P123 ve P124 puanları GY, GK ve DHBT sonuçlarından hesaplanır.

MEB-AGS (Millî Eğitim Akademisi Giriş Sınavı), 2025'ten itibaren öğretmen atamalarında KPSS Eğitim Bilimleri ve ÖABT'nin yerini alan, ÖSYM'nin MEB adına uyguladığı sınavdır.

AİS (ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi), sınav başvurusu, bilgi güncelleme, sınava giriş belgesi ve tercih işlemlerinin yapıldığı ais.osym.gov.tr platformudur.

Sınava giriş belgesi, adayın sınav yerini, binasını ve salonunu gösteren, sınavdan yaklaşık 10 gün önce AİS'te erişime açılan belgedir.

Sonuç belgesi, adayın puan türlerine göre puanlarını ve sıralamalarını gösteren, ÖSYM Sonuç Sistemi'nden kontrol koduyla alınan belgedir.

Geç başvuru, başvuru süresi bittikten sonra ÖSYM'nin tanıdığı 1-2 günlük ek süredir; bu günlerde sınav ücreti yüzde 50 artırımlı ödenir.

Çift yıl kuralı, KPSS ön lisans ve ortaöğretim sınavlarının yalnız çift yıllarda (2024, 2026, 2028) yapılmasıdır; lisans sınavı her yıl yapılır.