İçeriğe geç

Deneme sınavı nasıl analiz edilir? Yanlıştan konu listesine

Nos Akademi editörleri

· 8 dk okuma · 4 kaynak

Özet

Deneme analizi, her yanlış ve boş soruyu nedenine göre ayırmakla başlar: bilgi eksiği, işlem hatası, okuma hatası ya da süre. Bu sınıflama sonraki haftanın konu ve alıştırma listesine dönüşür. Netini doğru sayısından yanlışın dörtte birini çıkararak hesaplarsın, ama karar verirken tek denemeye değil son üç-dört denemenin eğilimine bakarsın.

Deneme çözmek ölçümün yalnız ilk yarısı. Asıl iş, cevap anahtarını açtıktan sonra başlar: hangi soruyu neden kaçırdığını bulmak ve bunu bir sonraki haftanın çalışmasına çevirmek. Analiz edilmeyen bir deneme sana bir sayı verir, ama o sayıyı neyin düşürdüğünü söylemez. Bu yazıda bir YKS denemesini dört adımda nasıl inceleyeceğini anlatıyoruz: neti hesaplamak, yanlış ve boşları sınıflamak, sınıflamayı konu listesine çevirmek ve tek sonuç yerine eğilimi izlemek.

Bu adımların arkasında sağlam bir bulgu var. Çoktan seçmeli testlerle yapılan bir deneyde, test sonrasında doğru cevabı gören öğrenciler sonraki sınamada daha çok doğru verdi ve ilk testte seçtikleri yanlış seçenekleri daha az tekrarladı; bu etki geri bildirim hemen de verilse, gecikmeli de verilse görüldü (Butler ve Roediger, 2008). Aynı çalışma, çoktan seçmeli testte işaretlenen yanlış seçeneğin yanlış bir bilgi olarak öğrenilebileceğini de hatırlatıyor. Yani denemeden sonra doğru cevabı görmeden geçmek, yanlış seçeneği akılda bırakma riski taşır.

Analize ne zaman ve ne kadar zaman ayırmalı?

Analizi denemeyle aynı gün ya da ertesi gün yap; sorular aklındayken nedenini hatırlamak kolaydır. Bir TYT denemesi 165 dakika, bir AYT denemesi 180 dakika sürer ve bu sürelerin sonunda yorgun olman doğal. Bu yüzden deneme biter bitmez yalnız netleri çıkarıp ayrıntılı incelemeyi ertesi güne bırakmak da işe yarar. Bizim önerimiz, her genel deneme için en az bir saatlik ayrı bir analiz bloğu planlamak. Analize zaman kalmayacaksa yeni bir deneme çözmek yerine eldekini incelemek daha çok kazandırır; dengeyi deneme sıklığı rehberinde anlattık.

Adım 1: Netini test test hesapla

YKS'de ham puan, yani net, her test için ayrı hesaplanır: doğru sayısından yanlış sayısının dörtte biri çıkarılır. Dört yanlış bir doğruyu götürür, boş bıraktığın soru netini etkilemez. Denemeyi bitirince her testin doğru, yanlış ve boş sayısını yaz, neti hesapla ve hepsini aynı tabloda tut.

Net = Doğru - (Yanlış / 4)

ÖSYM kılavuzundaki ham puan tanımı; her test için ayrı hesaplanır, boşlar hesaba girmez.

Örnek bir TYT denemesinin kaydı
TestSoruDoğruYanlışBoşNet
Türkçe40315429,75
Sosyal Bilimler20124411
Temel Matematik402261220,5
Fen Bilimleri209567,75
Toplam12074202669

Sayılar örnektir. Netlerin puan karşılığını merak edersen Net Sihirbazı (yeni sekmede açılır) tahmini bir hesap yapar; ÖSYM net başına katsayı yayımlamaz, puan standart puanlar üzerinden hesaplanır.

Toplam net tek başına az şey söyler. Bu örnekte Temel Matematikte 12 boş var; asıl soru, bu boşların bilmediğin konulardan mı yoksa süre yetmediği için mi geldiği. Bunu ikinci adım gösterir.

Adım 2: Her yanlış ve boşu nedenine göre sınıfla

Yanlış ve boş bıraktığın her soruya tek bir neden etiketi ver. Aşağıdaki dört sınıf çoğu durumu karşılar. Etiketi dürüst koymak önemli: kolay bir soruyu kaçırınca hemen dikkatsizlik deyip geçmek kolaydır, ama dikkatsizliğin de bir türü vardır ve her türün çaresi farklıdır.

Yanlış ve boşların dört nedeni
NedenNasıl anlarsınNe yaparsın
Bilgi eksiğiÇözümü görünce konuyu ya da kuralı bilmediğini fark ediyorsun.Konuyu tekrar et, sonra o konudan soru çöz.
İşlem hatasıYöntem doğru, ama hesapta, işarette ya da birimde yanıldın.İşlemi kâğıda yazarak yap, sonucu seçeneklerle karşılaştırma alışkanlığı edin.
Okuma hatasıSoru kökündeki "değildir" ya da "yanlıştır" gibi bir sözcüğü atladın ya da seçeneklerin hepsini okumadan işaretledin.Soru kökündeki olumsuz ve sınırlayıcı sözcüklerin altını çiz, bütün seçenekleri oku.
SüreSoruya gelemedin ya da süre baskısıyla acele edip işaretledin.Tur taktiğini ve test sırasını gözden geçir, süre tutarak branş denemesi çöz.

İki seçenek arasında kalıp yanlışı seçtiğin sorular genellikle bilgi eksiği sınıfına girer: kavramlardan biri yeterince net değildir.

Boşları da aynı şekilde etiketle. Bilmediğin için boş bıraktığın soru bilgi eksiğidir; süre yetmediği için boş kalan soru ise süre sınıfına girer. Bu ayrım, aynı boş sayısının iki çok farklı çalışma planına götürebileceğini gösterir.

İpucu

Deneme çözerken emin olmadığın soruların numarasının yanına küçük bir işaret koy. Doğru çıksalar bile bunları analiz listesine al: şansla gelen doğru, bir sonraki denemede yanlışa dönebilir.

Emin olarak yaptığın yanlışlara ayrıca dikkat et. Hatalardan öğrenme üzerine yapılan çalışmaları derleyen Metcalfe (2017), düzeltici geri bildirimle izlenen hatanın öğrenmeye yaradığını ve yüksek güvenle yapılan hataların düşük güvenle yapılanlardan daha kolay düzeltildiğini aktarıyor. Aynı derlemeye göre geri bildirimin önemli bir parçası, hataya götüren düşünme yolunu incelemek. Kısacası doğru cevabı görmek yetmez, nerede saptığını da yazmak gerekir.

Adım 3: Sınıflamayı konu listesine çevir

Etiketleri test test say. Diyelim ki Temel Matematikteki 18 yanlış ve boşun 8'i bilgi eksiği, 4'ü işlem hatası, 6'sı süre çıktı ve bilgi eksiklerinin 5'i problemlerden geldi. Bu tablo sana "matematik çalış" demiyor; tam olarak ne yapacağını söylüyor. Etiketleri şu sırayla somut işlere çevir:

  • Bilgi eksiklerini konu adıyla yaz ve en sık tekrarlanan iki-üç konuyu seç. Her biri için konu tekrarı ve belli sayıda soru planla.
  • İşlem ve okuma hatalarını konu listesine değil, alışkanlık listesine yaz: "olumsuz kökün altını çiz", "işlemi yazarak yap" gibi.
  • Süre sınıfı birkaç soruyla sınırlıysa test sırasını değiştirmeyi dene; bir testte tekrar tekrar çıkıyorsa o test için süreli branş denemesi planla.
  • Kaçırdığın soruları yanlış defterine al ve çözümüne bakmadan birkaç gün sonra yeniden çöz.

Son madde önemli. Çözümü okumak, o an anladığın hissini verir ama kalıcı öğrenme için kendini sınamak daha etkilidir. Roediger ve Karpicke (2006), metni tekrar tekrar çalışan öğrencilerin beş dakika sonraki testte daha iyi olduğunu, ama iki gün ve bir hafta sonraki testlerde metin üzerine sınanan öğrencilerin belirgin biçimde daha çok hatırladığını gösterdi. Yanlış sorularını nasıl saklayıp tekrar edeceğini yanlış defteri rehberinde bulabilirsin.

Not

Listeyi kısa tut. Bir denemeden çıkan iş listesi bir haftada bitecek büyüklükte olmalı; her yanlış için ayrı konu açmak listeyi uzatır ve hiçbirine yeterli zaman kalmaz. İlk üç-beş maddeyi bitir, kalanı bir sonraki denemenin analizine bırak.

Adım 4: Tek neti değil eğilimi izle

Deneme netleri dalgalanır. Yayının zorluğu, o günkü uykun, soruların hangi konulara düştüğü sonucu birkaç net oynatabilir. Bu yüzden tek bir denemeye bakarak "düştüm" ya da "yükseldim" demek yanıltıcıdır. Bunun yerine her test için son üç-dört denemenin ortalamasını izle. Türkçe netlerin sırayla 28, 31, 27 ve 30 ise ortalaman 29; tek bir 27, düşüş değil olağan bir iniş çıkıştır.

  • Aynı yayının denemelerini kendi aralarında karşılaştır; farklı yayınların zorluğu farklı olabilir.
  • Net ortalamasıyla birlikte neden etiketlerinin sayısını da izle. Net aynı kalırken işlem hatası sayın azalıyorsa bu da gerçek bir ilerlemedir.
  • Bir testin ortalaması üç-dört deneme boyunca yerinde sayıyorsa, o test için çalışma yöntemini değiştirmenin zamanı gelmiştir; yalnız daha çok saat eklemek her zaman çözüm olmaz.
  • Kendi netlerini başkalarının paylaştığı netlerle kıyaslama. Farklı yayın, farklı koşul ve farklı hedef aynı sayıyı anlamsız kılar; senin ölçün kendi eğilimin.

İpucu

Kayıt tablona şu sütunları ekle: tarih, yayın, test test doğru-yanlış-boş-net, dört neden etiketinin sayısı ve o denemeden çıkan iş listesi. Birkaç hafta sonra bu tablo, programını neye göre değiştireceğini tek bakışta gösterir.

Analizde sık yapılan hatalar

  • Yalnız toplam nete bakıp kapatmak. Toplam net, hangi testin ve hangi nedenin seni düşürdüğünü göstermez.
  • Çözüm videosunu izleyip soruyu öğrenilmiş saymak. Birkaç gün sonra çözüme bakmadan yeniden çözemiyorsan konu henüz oturmamıştır.
  • Kolay sorulardaki hataları görmezden gelmek. Bu sorular en hızlı geri kazanılan netlerdir; nedeni çoğu zaman okuma ya da işlem alışkanlığıdır.
  • Analizi bitirmeden yeni deneme çözmek. Aynı hatalar bir sonraki denemede yeniden çıkar ve sayı değişmez.
  • Kötü geçen bir denemeyi kendin hakkında bir yargı gibi okumak. Deneme bir ölçüm aracıdır; düşük çıkan sonuç, nereye bakman gerektiğini gösteren bir bilgidir.

Özetle: netini test test hesapla, her yanlış ve boşa bir neden etiketi ver, etiketleri bir haftalık kısa bir iş listesine çevir ve kararlarını son birkaç denemenin ortalamasına göre ver. Bu döngü, deneme sayısını değil her denemeden aldığın bilgiyi artırır. Analizden çıkan konuları haftana nasıl yerleştireceğini YKS çalışma programı rehberinde, sınav yapısını ve tarihleri YKS sayfasında bulabilirsin.

Sık sorulan sorular

YKS'de net nasıl hesaplanır?

Her test için doğru sayısından yanlış sayısının dörtte biri çıkarılır; dört yanlış bir doğruyu götürür, boşlar hesaba girmez. Örneğin Türkçede 31 doğru ve 5 yanlışla netin 29,75 olur. Netlerin puana çevrilmesi standart puanlar üzerinden yapılır, bu yüzden net başına sabit bir puan yoktur.

Deneme analizi ne kadar sürmeli?

Bizim önerimiz her genel deneme için en az bir saatlik ayrı bir blok. Yanlış ve boş sayın arttıkça süre uzar. Deneme günü yorgunsan netleri çıkarıp ayrıntılı analizi ertesi güne bırakabilirsin.

Denemede netim düştüğünde ne yapmalıyım?

Önce tek denemeye göre karar verme; o testin son üç-dört denemedeki ortalamasına bak. Ortalama gerçekten düşüyorsa yanlışların neden etiketlerine dön: bilgi eksiği mi artmış, yoksa süre mi yetmemiş? Çare nedene göre değişir.

Boş bırakılan sorular da analiz edilir mi?

Evet. Bilmediğin için boş bıraktığın soru konu eksiğini, süre yetmediği için boş kalan soru zaman yönetimini gösterir. İkisini ayırmak, çalışma planını doğru yere yöneltir.

Çözümünü izlediğim soruyu öğrenmiş sayılır mıyım?

Henüz değil. Çözümü izlemek o an anlamanı sağlar; kalıcı öğrenme için soruyu birkaç gün sonra çözüme bakmadan yeniden çözmeyi dene. Çözebiliyorsan konu oturmaya başlamıştır.

Nos Akademi: YKS koçun şimdi mobilde

Bugünkü sürümde Tercih Sihirbazı ve Net Sihirbazı var; günlük plan, deneme ve ders takibi, Pomodoro bir sonraki sürümle geliyor. Uygulamayı tanı

Tarihleri kaçırma

Nos Akademi bülteniyle sınav tarihleri ve önemli duyurular e-posta kutuna gelsin.

KPSS tarihleri, başvuru ve sonuç duyuruları ve yeni araçlar; ayda en çok birkaç e-posta. Kaydolarak bu e-postaları almayı kabul edersin, istediğin zaman tek tıkla ayrılırsın. Ayrıntılar için Gizlilik Politikası.

İlgili araçlar

YKS Tarihleri ve Yapısı

TYT, AYT ve YDT soru sayıları, süreleri, puan türü ağırlıkları ve YKS takvimi.

Rehberden