# Yanlış defteri nasıl tutulur? Ne yazılır, ne zaman tekrar edilir

Kaynak: Nos Akademi (https://nosakademi.com/rehber/yanlis-defteri-nasil-tutulur)

Kategori: YKS Deneme · Yayın: 2026-11-19 · Güncelleme: 2026-11-19

**Özet:** Yanlış defteri, kaçırdığın soruların arşivi değil bir tekrar listesidir: her kayda kaynağın yeri, konu, yanlışın nedeni, doğru yolun kendi cümlenle özeti ve tekrar tarihleri yazılır. Defter, kayıtları birkaç gün, birkaç hafta ve yaklaşık bir ay sonra çözüme bakmadan yeniden çözdüğünde işe yarar. Kâğıt ya da dijital fark etmez; önemli olan aynı alanları kullanmak ve tekrar günlerine bağlı kalmak.

Yanlış yaptığın bir soru, neyi henüz bilmediğini gösteren en somut bilgidir. Hatalardan öğrenme üzerine yapılan çalışmaları derleyen Metcalfe, hatanın ardından düzeltici geri bildirim geldiğinde öğrenmeye yaradığını ve bu geri bildirimin önemli bir parçasının hataya götüren düşünme yolunu incelemek olduğunu aktarıyor. Çoktan seçmeli testlerle ilgili bir çalışma ise madalyonun öbür yüzünü gösteriyor: test, sonraki sınavda doğru cevap sayısını artırırken önceki testteki yanlış seçeneklerin cevap olarak yazılma olasılığını da artırıyor ve bu etki bir hafta sonra da sürüyor. Yazarlar, test sonrası geri bildirimin doğru cevapları artırıp yanlış seçeneklerin tekrarını azalttığını hatırlatıyor (Fazio ve arkadaşları). Yanlış defteri bu iki bulguyu düzenli bir alışkanlığa çevirir.

## Hangi sorular deftere girer?

Her yanlışı deftere yazarsan defter kısa sürede şişer ve tekrar günleri yetişmez. Kayda değer olanlar şunlar:

- Bilgi eksiği yüzünden yanlış yaptığın ya da boş bıraktığın sorular.
- Emin olmadan işaretleyip doğru çıkan sorular. Şansla gelen doğru, bir sonraki sefere yanlışa dönebilir.
- Doğru yaptığın ama çok uzun süren sorular; bunlar daha kısa bir yolu öğrenmen gerektiğini gösterebilir.
- Emin olarak yanlış yaptığın sorular. Metcalfe'nin derlemesine göre yüksek güvenle yapılan hatalar düşük güvenle yapılanlardan daha kolay düzeltiliyor; bu kayıtlar defterin en verimli kayıtları olabilir.

İşlem ve okuma hatalarının her birini ayrı kayıt yapman gerekmez. Bunları defterin son sayfasında bir çetele olarak tut: "işaret hatası: 4, olumsuz kökü kaçırma: 3" gibi. Bu çetele sana konu değil alışkanlık listesi verir. Bir soruyu kayda alıp almamaya karar verirken kendine sor: bu soruyu bir ay sonra yeniden görsem çözebilir miydim? Cevabın hayır ya da emin değilim ise kayda al.

## Bir kayıtta ne yazılır?

**Bir kaydın alanları**

| Alan | Ne yazarsın | Neden |
| --- | --- | --- |
| Kaynak ve yer | Kitabın ya da denemenin adı, sayfa ve soru numarası | Tekrar günü soruya dönebilmek için; soruyu kopyalamana gerek kalmaz. |
| Ders, konu, alt konu | Örneğin: Temel Matematik, problemler, yüzde | Ay sonunda hangi konuların biriktiğini görmek için. |
| Neden | Bilgi eksiği, işlem hatası, okuma hatası ya da süre | Çaresi nedene göre değişir. |
| Nerede saptın | İlk düşündüğün yol, bir-iki satır | Hataya götüren düşünceyi görmek, düzeltmenin parçası. |
| Doğru yolun özü | Çözümün kilidi, kendi cümlenle bir-üç satır | Tekrarda neye dikkat edeceğini hatırlatır. |
| Tekrar tarihleri | Üç tarih ve her birinin sonucu: çözdüm ya da çözemedim | Kaydı takvime bağlar. |

Neden sınıfları [deneme analizi rehberindeki](https://nosakademi.com/rehber/deneme-sinavi-nasil-analiz-edilir) dört sınıfla aynı; iki rehberi birlikte kullanabilirsin.

### Örnek kayıt

Bu soruyu bu yazı için yazdık: Bir ürünün fiyatına önce yüzde 20 zam, ardından yeni fiyat üzerinden yüzde 20 indirim yapılıyor. Son fiyat ilk fiyatın yüzde kaçıdır?

- Kaynak ve yer: örnek deneme, Temel Matematik, 18. soru
- Konu: Temel Matematik, problemler, yüzde
- Neden: bilgi eksiği (art arda yüzde değişimi)
- Nerede saptım: zam ile indirim birbirini götürür sandım, yüzde 100 dedim.
- Doğru yolun özü: art arda yüzde değişimlerinde çarpanlar çarpılır; 1,2 ile 0,8'in çarpımı 0,96, yani yüzde 96.
- Tekrar: birkaç gün sonra, iki hafta sonra, bir ay sonra

## Soruyu kopyalamak yerine kendi cümlen

Soruyu fotoğraflayıp ya da baştan sona yazıp deftere koymak ilk bakışta en kolay yol gibi görünür. İki nedenle önermiyoruz. Birincisi, soruyu aynen aktarmak düşünmeden yapılabilen bir iş; sorunun neden zor geldiğini ve kilidin nerede olduğunu kendi cümlenle yazmak ise seni o noktayı bulmaya zorlar. İkincisi, sorular emek ürünüdür. ÖSYM, YKS soru kitapçıklarını yayımlarken soruların Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser olduğunu, telif haklarının ÖSYM'ye ait olduğunu ve yazılı izin olmadan çoğaltılamayacağını, dağıtılamayacağını ve yayımlanamayacağını belirtiyor. Kitaplardaki sorular da yayınevlerinin emeği. Defterini bir arkadaşınla paylaşmak ya da internete koymak istediğinde içinde soru metni olmaması işini kolaylaştırır.

- Sorunun ne istediğini bir-iki satırda kendi cümlenle yaz: "Art arda zam ve indirimden sonra son fiyatın ilk fiyata oranı."
- Şekilli sorularda şeklin yalnız işine yarayan kısmını kendin, basitçe çiz.
- Paragraf sorularında metni kopyalama; metnin konusunu ve seçtiğin seçeneğin neden elendiğini yaz.
- Soruya geri dönmek için kaynak ve yer alanı yeterli: tekrar günü kitabı ya da denemeyi aç.

## Kâğıt mı dijital mi?

İkisinin de işe yarayan yanları var; seçim alışkanlığına bağlı.

| Ölçüt | Kâğıt defter | Dijital (tablo ya da not uygulaması) |
| --- | --- | --- |
| Formül ve şekil | Kolay, elle hızlı | Zahmetli; çizim aracı ya da fotoğraf gerekir |
| Tarihe göre sıralama | Elle; ayrı bir takvim sayfası gerekir | Kolay; tarihe, konuya ve nedene göre süzülebilir |
| Dikkat | Ekransız, bildirim yok | Telefonda çalışırken dikkat dağılabilir |
| Taşıma ve yedek | Kaybolursa yedeği yok | Yedeklenebilir, her yerden açılır |

Bir ara yol da var: kayıtları kâğıda yaz, yalnız tekrar tarihlerini ve sonuçlarını basit bir tabloda tut. Hangisini seçersen seç, bütün derslerde aynı alanları kullan; biçim değiştikçe kayıtları karşılaştırmak zorlaşır.

## Defteri tekrar takvimine bağlamak

Defter, kayıtlar yeniden çözüldüğünde işe yarar. Bir kaydı çözüme bakmadan yeniden çözmek kendini sınamanın ta kendisi: Roediger ve Karpicke'nin deneyinde kendini sınayan öğrenciler, iki gün ve bir hafta sonra aynı metni yeniden okuyanlardan belirgin biçimde daha çok hatırladı. Tekrarları zamana yaymak da önemli; ABD Eğitim Bakanlığına bağlı IES'in öğrenme araştırmalarına dayanan kılavuzu, ana içeriğin ilk öğrenmeden birkaç hafta ile birkaç ay sonra yeniden ele alınmasını öneriyor.

**Örnek tekrar düzeni**

| Tekrar | Ne zaman | Çözersen | Çözemezsen |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | Birkaç gün sonra | Bir sonraki tarihe geç | Doğru yolun özünü yeniden oku, birkaç gün sonra tekrar dene |
| 2. | Yaklaşık iki hafta sonra | Bir sonraki tarihe geç | Kaydı birinci tekrara geri al |
| 3. | Yaklaşık bir ay sonra | Kaydı kapat | Kaydı ikinci tekrara geri al, konu anlatımına dönmeyi düşün |

İlk tekrarı ertesi güne koymuyoruz, çünkü ertesi gün çözüm henüz aklında taze olabilir; birkaç gün beklemek, soruyu gerçekten çözebildiğini görmeni sağlar. Aralıklar örnektir.

Haftada bir ya da iki kez 30-45 dakikalık bir defter bloğu ayır. Blokta yalnız o güne ya da geçmiş günlere düşen kayıtları çöz; yeni kayıt eklemeyi ayrı bir zamana bırak. Bir tekrar gününü kaçırırsan kayıtları bir sonraki bloğa taşı ve en eski tarihliden başla; birikmiş kayıtların hepsini tek oturumda bitirmeye çalışman gerekmez.

## Defterden konu listesine

Ayda bir defteri baştan sona tara ve iki şeyi say: hangi konular üç ya da daha çok kayıtla tekrar ediyor ve hangi neden en sık çıkıyor. Aynı konudan biriken kayıtlar, o konunun anlatımına ya da çözümlü örneklerine dönmen gerektiğini gösterebilir; bunu nasıl yapacağını [soru çözümü mü konu anlatımı mı rehberinde](https://nosakademi.com/rehber/yks-soru-cozumu-mu-konu-anlatimi-mi) anlattık. Kapanan kayıtları da say: defter yalnız eksiklerini değil, kapattığın konuları da gösterir.

## Sık yapılan hatalar

- Her yanlışı yazmak. Defter şişer, tekrar günleri yetişmez.
- Yalnız doğru cevabı yazmak. Neden ve nerede saptığın yazılmazsa kayıt sana yeni bir şey söylemez.
- Defteri güzelleştirmeye saat harcamak. Defterin değeri görünüşünde değil, tekrar edilmesinde.
- Çözümü okuyup kaydı kapatmak. Kapatmak için soruyu çözüme bakmadan çözebilmek gerekir.
- Defteri kendini yargılamak için okumak. Kayıt sayısı bir başarısızlık ölçüsü değil, nereye bakacağını gösteren bir liste; her kayıt, bir eksiği bulmuş olman demek.

Özetle: deftere yalnız bir ay sonra çözemeyeceğin soruları al, her kayda kaynak, konu, neden, nerede saptığın ve doğru yolun özünü kendi cümlenle yaz, kayıtları tarihli tekrarlarla çözüme bakmadan yeniden çöz ve ayda bir konu listesine çevir. Defterdeki konuları genel tekrar planına bağlamak için [konu tekrarı rehberine](https://nosakademi.com/rehber/yks-konu-tekrari-nasil-yapilir), deneme ile analiz arasındaki dengeyi kurmak için [deneme sıklığı rehberine](https://nosakademi.com/rehber/yks-deneme-ne-siklikla-cozulmeli), sınavın yapısı için [YKS sayfasına](https://nosakademi.com/yks) bakabilirsin.

## Sık sorulan sorular

**Yanlış defterine hangi sorular yazılır?**

Bilgi eksiği yüzünden yanlış yaptığın ya da boş bıraktığın sorular, emin olmadan işaretleyip doğru çıkanlar, çok uzun süren sorular ve emin olarak yanlış yaptıkların. İşlem ve okuma hatalarını tek tek kaydetmek yerine bir çetelede say.

**Yanlış defteri dijital tutulur mu?**

Tutulabilir. Dijital kayıt tarihe ve konuya göre sıralamayı kolaylaştırır, kâğıt defter formül ve şekil yazmayı kolaylaştırır. Kayıtları kâğıda yazıp tarihleri bir tabloda tutmak da işe yarayan bir ara yol. Önemli olan her kayıtta aynı alanları kullanmak.

**Yanlış defteri ne sıklıkla tekrar edilmeli?**

Her kayıt için birkaç gün, yaklaşık iki hafta ve yaklaşık bir ay sonra çözüme bakmadan yeniden çözmek iyi bir başlangıç. Bunun için haftada bir ya da iki kez 30-45 dakikalık bir defter bloğu ayırabilirsin.

**Soruların fotoğrafını deftere yapıştırmak doğru mu?**

Gerek yok: kitabın ya da denemenin adını, sayfa ve soru numarasını yazman soruya dönmen için yeterli. Sorunun ne istediğini kendi cümlenle yazmak kilidi bulmanı da kolaylaştırır. ÖSYM, sorularının telif hakkının kendisine ait olduğunu ve izinsiz çoğaltılamayacağını belirtiyor; defterini paylaşacaksan içinde soru metni olmasın.

## Kaynaklar

- [Metcalfe (2017), Learning from Errors, Annual Review of Psychology (ERIC kaydı)](https://eric.ed.gov/?id=ED574569)
- [Fazio, Agarwal, Marsh ve Roediger (2010), Memorial consequences of multiple-choice testing on immediate and delayed tests, Memory & Cognition (tam metin: PubMed Central)](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4094137/)
- [Roediger ve Karpicke (2006), Test-enhanced learning: taking memory tests improves long-term retention, Psychological Science](https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2006.01693.x)
- [Pashler ve ark. (2007), Organizing Instruction and Study to Improve Student Learning, IES uygulama kılavuzu (ABD Eğitim Bakanlığı)](https://ies.ed.gov/ncee/wwc/PracticeGuide/1)
- [ÖSYM: 2026-YKS temel soru kitapçıkları ve cevap anahtarları yayımlandı (duyuru)](https://www.osym.gov.tr/2026-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-2026yks-temel-soru-kitapciklari-ve-cevap-anahtarlari-yayimlandi)