# TYT mi AYT mi? AYT'ye ne zaman geçilir, denge nasıl kurulur

Kaynak: Nos Akademi (https://nosakademi.com/rehber/tyt-mi-ayt-mi-ne-zaman-ayta-gecilir)

Kategori: YKS Çalışma Planı · Yayın: 2026-11-19 · Güncelleme: 2026-11-19

**Özet:** TYT ile AYT arasında seçim yapmazsın, ağırlığı zamanla kaydırırsın. TYT her puan türünde yüzde 40 ağırlık taşır ve TYT puanı hesaplanmayan adayın SAY, EA, SÖZ ve DİL puanı da hesaplanmaz; bu yüzden temel önce gelir. AYT'nin payı 12. sınıfın ilk döneminde belirgin biçimde artar, ama TYT çalışması sınava kadar haftalık bir rutin olarak sürer.

"TYT mi AYT mi?" sorusunun cevabı "hangisi önce" değil, "hangi dönemde hangi oranda". İkisi aynı puanın parçası; birini bitirip ötekine geçmek yerine çalışma saatlerinin dağılımını zamanla kaydırırsın. Bu yazıda önce iki oturumun puanda nasıl birleştiğini, sonra AYT ağırlığını artırmanın işaretlerini ve 11. sınıf, 12. sınıf ve mezunlar için dönem dönem bir denge önerisini anlatıyoruz.

## TYT ve AYT puanda nasıl birleşir?

YKS üç oturumdan oluşur. TYT her aday için zorunludur: 120 soru ve 165 dakika; Türkçe 40, Sosyal Bilimler 20, Temel Matematik 40 ve Fen Bilimleri 20 soru. AYT 160 soru ve 180 dakikadır, dört testten oluşur ve tek kitapçıktır; aday puan türü için gereken testleri cevaplar. YDT ise DİL puanı için girilen 80 soruluk, 120 dakikalık yabancı dil oturumudur.

**Puan türüne göre çözeceğin testler ve ağırlıklar**

| Puan türü | Çözeceğin testler | Ağırlıklar (yüzde) |
| --- | --- | --- |
| SAY | TYT; AYT Matematik ve Fen Bilimleri | TYT 40; Matematik 30, Fizik 10, Kimya 10, Biyoloji 10 |
| EA | TYT; AYT Matematik ve Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1 | TYT 40; Matematik 30, Türk Dili ve Edebiyatı 18, Tarih-1 7, Coğrafya-1 5 |
| SÖZ | TYT; AYT Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1 ve Sosyal Bilimler-2 | TYT 40; Türk Dili ve Edebiyatı 18, Tarih-1 7, Coğrafya-1 5, Tarih-2 8, Coğrafya-2 8, Felsefe Grubu 9, Din Kültürü ya da ilave Felsefe Grubu 5 |
| DİL | TYT; YDT | TYT 40; Yabancı Dil 60 |

Kaynak: ÖSYM YKS Başvuru Kılavuzu, Tablo 1C ve 1E. Ağırlıklar netlere değil standart puanlara uygulanır; ÖSYM net başına katsayı yayımlamaz. Puan türlerinin ayrıntısı [puan türleri rehberinde](https://nostercih.com/rehber/yks-puan-turleri).

Bu tablodan iki sonuç çıkar. Birincisi, TYT hangi puan türünü seçersen seç puanının yüzde 40'ını oluşturur; TYT çalışması hiçbir alanda yan iş değildir. İkincisi, TYT bir kapıdır: TYT puanı hesaplanmayan adayın, AYT ya da YDT'ye girmiş olsa bile SAY, EA, SÖZ ve DİL puanı hesaplanmaz. TYT puanının hesaplanması için Türkçe ya da Temel Matematik testlerinden en az birinde 0,5 ham puan gerekir. Bu eşik düşüktür, ama hangi alanda olursan ol TYT'nin her şeyin başlangıcı olduğunu gösterir.

## TYT temeli neden önce gelir?

Ağırlığın ötesinde pratik bir neden de var: AYT sorularını çözerken TYT'de kazandığın becerileri kullanırsın. Uzun bir metni hızlı ve doğru okumak AYT'nin Türk Dili ve Edebiyatı ve sosyal bilimler testlerinde, hızlı ve hatasız işlem yapmak AYT Matematik ve Fen Bilimleri testlerinde işini kolaylaştırır. Temel sağlam değilken AYT konularına yüklenmek, her konuda hem yeni bilgiyle hem de eski eksikle aynı anda uğraşmak demektir.

Bu, TYT tamamen bitmeden AYT'ye dokunulmaz demek değil. Okulda işlediğin konuların bir kısmı AYT kapsamındadır ve onları sınıfta takip etmek AYT hazırlığının doğal parçasıdır. Önemli olan, bağımsız çalışma saatlerinin ağırlığının nereye gittiğidir.

## AYT'ye ne zaman geçilir? Takvimden çok işaretlere bak

AYT ağırlığını artırmanın doğru zamanı her öğrenci için aynı tarih değildir. Aşağıdaki işaretlerin çoğu sende varsa AYT'nin payını büyütmeye hazırsın:

- TYT denemelerinde Türkçe ve Temel Matematik netlerin son üç-dört denemede aynı aralıkta oturdu; denemeden denemeye büyük sıçramalar görmüyorsun.
- TYT konu listende hiç çalışmadığın konu kalmadı ya da kalanlar az ve kısa.
- TYT yanlışlarının çoğu artık bilgi eksiğinden değil, işlem, okuma ya da süre kaynaklı. Bunu nasıl ayıracağını [deneme analizi rehberinde](https://nosakademi.com/rehber/deneme-sinavi-nasil-analiz-edilir) anlattık.
- TYT için ayırdığın haftalık süreyi azalttığında netlerin birkaç hafta boyunca korunuyor.

> Dikkat: Hiçbir işaret TYT'nin bittiği anlamına gelmez. TYT'yi aylarca bir kenara bırakırsan, sınava yaklaşırken kazandığın hızı ve temeli yeniden toplamak zorlaşır. AYT'ye ağırlık verdiğin dönemde bile TYT'ye her hafta sabit bloklar ayır.

## Döneme göre TYT-AYT dengesi

**Bağımsız çalışma saatlerinde örnek denge**

| Dönem | TYT payı | AYT payı | Odak |
| --- | --- | --- | --- |
| 11. sınıf | Yaklaşık üçte iki | Yaklaşık üçte bir | TYT temeli; okulda işlenen konuları AYT gözüyle takip etmek |
| 12. sınıf, Eylül-Ocak | Yaklaşık yarı | Yaklaşık yarı | AYT konularında hızlanmak; TYT için haftalık sabit bloklar |
| 12. sınıf, Şubat-Haziran | Yaklaşık üçte bir | Yaklaşık üçte iki | AYT eksiklerini kapatmak; TYT deneme ve tekrarla canlı |
| Mezun | Durum tespitine göre | Durum tespitine göre | İlk iki haftada TYT ve AYT denemesiyle eksikleri ölçmek |

Oranlar bizim örnek önerimizdir; deneme sonuçların senin için daha iyi bir ölçüdür. Deneme ve analiz için ayırdığın zaman bu payların içinde sayılır.

### 11. sınıf

Bu yılın en değerli işi TYT temelini kurmak: paragraf okuma alışkanlığı, temel matematik konuları ve problem çözme. Okul derslerini düzenli takip etmek, AYT'nin bir kısmına da zemin hazırlar. Okulun yanında gücünü tüketecek bir tempo kurmana gerek yok; ayrıntılar [11. sınıf rehberinde](https://nosakademi.com/rehber/11-sinifta-yks-hazirligi-nasil-yapilir).

### 12. sınıfın ilk dönemi

AYT'nin payının belirgin biçimde arttığı dönem. AYT konularında hız kazanırken TYT'yi haftalık sabit bloklarla canlı tut: örneğin haftada üç paragraf seti, iki problem seti ve iki haftada bir TYT denemesi. Okulla dengeyi kurmak için [12. sınıf rehberine](https://nosakademi.com/rehber/12-sinifta-okul-ve-yks-dengesi) bakabilirsin.

### 12. sınıfın ikinci dönemi

AYT ağırlıklı çalışma sürer, ama sınava yaklaştıkça ikisi de deneme döngüsüne girer: önce haftada bir TYT ve iki haftada bir AYT, Nisan'dan itibaren haftada birer deneme, analizleri ve analizden çıkan konular. Bu dönemde yeni konu açmak ile tekrar arasındaki dengeyi [son 3 ay rehberinde](https://nosakademi.com/rehber/yks-son-3-ay-nasil-calisilir) anlattık.

### Mezunsan

Gün içinde daha çok bağımsız çalışma zamanın olabilir; bu bir avantaj. Kaçınman gereken bir tuzak, TYT'yi zaten bildiğini düşünüp tamamen AYT'ye geçmek. İlk iki haftada bir TYT ve bir AYT denemesi çözüp sonuçları nedenlerine göre ayırmak, hangi tarafa ne kadar zaman vereceğini tahminden değil veriden belirlemeni sağlar. Ayrıntılar [mezun rehberinde](https://nosakademi.com/rehber/mezun-olarak-yks-hazirligi).

### DİL puanına hazırlanıyorsan

DİL puanında TYT yüzde 40, Yabancı Dil Testi yüzde 60 ağırlık taşır. YDT'nin payı büyük olsa da TYT puanı hesaplanmadan DİL puanı hesaplanmaz; TYT'ye özellikle Türkçe ve Temel Matematik tarafında düzenli zaman ayırmak bu yüzden önemli.

## AYT içinde zamanı nasıl paylaştırmalı?

Ağırlık tablosu AYT içindeki dengeye de ipucu verir. SAY, EA ve SÖZ'de AYT'nin iki testi toplamda eşit ağırlık taşır: SAY'da Matematik 30, Fizik, Kimya ve Biyoloji birlikte 30; EA'da Matematik 30, Türk Dili ve Edebiyatı, Tarih-1 ve Coğrafya-1 birlikte 30; SÖZ'de iki testin her biri 30. Bu yüzden iki testten birini ihmal edip ötekine yüklenmek dengeli bir plan değildir.

- SAY: Matematik tek bir ders olarak Fen Bilimlerinin üç dersinin toplamı kadar ağırlık taşır. Fen içinde zamanı soru sayısına göre böl: Fizik 14, Kimya 13, Biyoloji 13.
- EA: Matematik ile Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1 testi eşit ağırlıkta. Bu testte Türk Dili ve Edebiyatı 24, Tarih-1 10, Coğrafya-1 6 soru.
- SÖZ: En büyük tek ağırlık Türk Dili ve Edebiyatında (18). Sosyal Bilimler-2 testinde Tarih-2 11, Coğrafya-2 11, Felsefe Grubu 12, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 6 soru.

Ağırlığı kaba bir rehber olarak kullan. Ağırlıklar standart puanlara uygulandığı için aynı net farklı testlerde farklı puan getirebilir; asıl ayarı kendi eksiğin yapar. Puan türünü henüz seçmediysen karar için [puan türleri rehberine](https://nostercih.com/rehber/yks-puan-turleri) bakabilirsin.

## Dengeyi ayda bir kontrol et

- TYT ve AYT denemelerindeki ortalama netlerine birlikte bak; tek denemeye göre karar verme.
- AYT'ye ağırlık verdikten sonra TYT ortalaman birkaç deneme boyunca düşüyorsa haftalık TYT bloklarını geri artır.
- AYT'de bir test diğerinden belirgin biçimde düşükse, AYT içindeki saatleri o teste doğru kaydır.
- Oranı bir anda değiştirme; haftada bir-iki blok kaydırarak ilerle ve etkisini iki-üç hafta izle.

> İpucu: TYT'yi canlı tutmanın en kolay yolu kısa ve düzenli bir rutin: haftanın çoğu günü 20-30 dakikalık bir paragraf seti ve birkaç problem. Büyük bloklar AYT'ye giderken bu küçük rutin temelini korur.

Özetle: TYT her puan türünün yüzde 40'ı ve hepsinin kapısı; temeli önce kur, AYT'nin payını 12. sınıfta işaretlere bakarak artır ve TYT'yi sınava kadar haftalık bir rutin olarak sürdür. Sınavın yapısını ve tarihlerini [YKS sayfasında](https://nosakademi.com/yks) bulabilirsin.

## Sık sorulan sorular

**AYT'ye ne zaman başlanmalı?**

Okulda işlenen konular sayesinde AYT hazırlığı 11. sınıfta kendiliğinden başlar. Bağımsız çalışmada AYT'nin payı genellikle 12. sınıfın ilk döneminde belirgin biçimde artar. Asıl ölçü takvim değil, TYT'de Türkçe ve Temel Matematik netlerinin birkaç deneme boyunca aynı aralıkta oturmasıdır.

**Sadece TYT'ye çalışarak üniversiteye girilir mi?**

Ön lisans programları için TYT puanının hesaplanmış olması gerekir. Merkezî yerleştirmeyle öğrenci alan lisans programları için ise ilgili puan türünde (SAY, SÖZ, EA ya da DİL) puanın hesaplanmış olması gerekir; bu da AYT ya da YDT demektir. Özel yetenek gerektiren lisans programlarına ön kayıt için de TYT puanının hesaplanmış olması aranır; kurumlar ek şart koyabilir.

**TYT puanın etkisi ne kadar?**

SAY, EA, SÖZ ve DİL puanlarının hepsinde TYT yüzde 40 ağırlık taşır. Ağırlık standart puanlara uygulanır ve ÖSYM net başına katsayı yayımlamaz; netlerinin yaklaşık puan karşılığını nostercih.com'daki Net Sihirbazı ile tahmin edebilirsin.

**Mezunlar TYT'ye yeniden çalışmalı mı?**

Evet. TYT her puan türünün yüzde 40'ıdır ve TYT puanı hesaplanmadan diğer puanlar hesaplanmaz. İlk iki haftada bir TYT denemesiyle durumunu ölçüp eksik konulara göre TYT için haftalık sabit bloklar ayırmak iyi bir başlangıçtır.

**11. sınıfta AYT çalışmak erken mi?**

Erken değil, ama öncelik TYT temelinde olmalı. 11. sınıfta okul derslerini düzenli takip etmek AYT'nin bir kısmını zaten hazırlar; bağımsız çalışma saatlerinin büyük bölümünü TYT'ye ayırmak dengeli bir başlangıçtır.

## Kaynaklar

- [2026-YKS Başvuru Kılavuzu (ÖSYM, PDF)](https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2026/YKS/basvuru_kilavuz06022026.pdf) (2026-02-06)